|
DİL VE ŞİVE
Şalpazarı genelinde Öz Türkçe’nin konuşulduğu bir gerçektir. Ancak köyler arasında ufak tefek harf ve kelime değişikliğine rastlanmaktadır.Geyikliyi baz aldığı-mızda (k) harfinin (g) harfine döndüğü ve genizden söylendiği yazıya dökülmediği görünür. Ayrıca (t) harfi yerine (d) harfi,(b) harfi yerine (p) harfi,(ç) harfi yerine de (c) harfine dönüşülerek konuşulmaktadır. Daha ziyade eskilere dayanan bu konuşma yerini televizyon (İstanbul) Türkçe’sine bırakmıştır. Kelime değişikliklerine gelince; denemek (bakmak),hızan (çocuk),bayak (demin) şeklinde örneklere rastlanmaktadır. Ayrıca kelimelerin sonlarının düşürüldüğü de görülmektedir. Geliyorum (geliyum),ne diyorsun? (ne diyun),ne yapıyorsun? (ne yapıyun) gibi.
Geyikli’de 3 ayrı konuşma tarzı göze çarpmak-tadır.Gelmek kelimesi Lügütlü mevkiinde gelürüm, Uzunev-Kıran mevkiinde geliyum,Yumurcaktaş mevkiin-de de geliyuz-geliyunz mu? şekillerine dön-mektedir. Bu da bir çeşit zenginlik olsa gerek . Geyikli,söz ve yazım dilinde nadide beldelerden biridir. Kendine has akışkan bir Türkçe ile kendinizi bir anda Orta Asya’da zanne-debilirsiniz...Ama siz Geyikli’desiniz.
GEYİKLİ BELDESİNDE KULLANILAN ŞİVE VE SÖZCÜKLER İLE CÜMLE İÇERİSİNDE KULLANILMALARI
Hable (Ha böyle) : Hable gel,bak.
Denemek (bakmak) : Ne deniyorsun bana?
Pancar (Lahana) : Akşama pancar çorbası var.
Pakla (fasulye) : Bu yıl pakla bol
Kartupu (patates) : Kartupuyu ilaçlamalıyız.
Ocak (soba) : Ocağımız eskidi
Mektep (okul) : Çocukları mektebe götürdüm
Döşek (yatak) : Yeni döşek aldım
Şarba,cember (eşarp) : Kırmızı cember sana yakışmış
Siyah şarba sana yakışmadı
Patik (terlik) : Bir çift patik almalı
Darı (mısır) : Darı kaldı mı?
Tutacat,elbezi (küçük bez yama) : Tutaçağı bana ver.
Sağa,bağa (sen,ben) : Bağa baktı,sağa baktı
Zembil (sırtçantası) : Zembilimi elma ile doldurdum
İsti (sıcak,kaynar) : Sobanın üstünde su çok isti
Rey (oy) : Askerler rey kullanamazlar.
Zabatça (yarın) : Zabatça Trabzon’a gideceğim
Yalnız,tam (hayvanların ihtiyaçları için yapılmış ahşap,taş bina tam yıkıldı)
Bayak (az önce) : Bayak geldim.
Yalabımak(şimşek çarpması) : Bu gün yalabıdı
...... BİR GÜNÜ
Böğön çaşamba günü bir günü zabattan kalktım. Elimi- yüzümü yudum. Kalvaltımı yaptım. Üstümü-başımı (pırtılarımı) giydim. Çentimi alıp- okula giddim. Öline kadar beş ders gördük. Fadime gö bir şarba (cember) almış, çok haccak. İlküntü de dağıldık. Eve gelürken çitten geçtim. Ayağım hep çamur oldu. Şimdi ben niyapacağım. Eve geldim. Üstümü değiştirdim. Aşam yemeğinde karputu çorbası, turşu bi de makanna vardı. Yemeğimizi yedük Bize, obacılar geldi. Laf ettük. Gece,eletirik kesildi. Lamba yaktık. Garanduk da çok gorktum. Allah bizi ışıktan ayırmasın. ( AMİN )
.......BİR GÜNÜ
Bu gün Çarşamba günü sabahleyin kalktım. Elimi yüzümü yıkadım. Kahvaltımı yaptım. Elbiselerimi giydim. Çantamı alıp okula gittim. Öğleye kadar beş ders görüldü. Fatma, mavi bir eşarp almış çok güzel. İkindi de dağıldık. Eve gelirken bahçeden geldim. Ayağım, hep çamur oldu. Şimdi ben ne yapacağım? Eve geldim. Elbisemi değiştirdim. Akşam yemeğinde patates çorbası, turşu bir de makarna vardı. Yemeğimizi yedik. Bize, Oturmaya geldiler. Sohbet ettik Gece, elektrik kesildi. Gaz lambasını yaptık. Karanlıkta çok korktum. Allah, bizi ışıktan ayırmasın (AMİN )
KELÄ°MELER,
YANLIÅž - DOÄžRU
Katık Ayran
Acışmak Acımak
Emice Amca
Anaktar Anahtar
Afur,ahur Ahır
Ağpalak Akçiğer
Depesi üstü Ani karar vermek
Alisman Ali Osman
Havuncak Az,çok az
Dinelmek AyaÄŸa kalkmak
Galyun Ağızlık
Çavun Ayak izi
Esker Asker
AÅŸam AkÅŸam
Angara Ankara
Aca Acaba
Anlaklamak(denemek) Bakmak
Banmak Batırmak
Bitike Birazcık
Bağarsuk Bağırsak
Tivsi Küçük balık
FiÅŸek BoÅŸ kovan
Püskürüt Bisküvi
Tam takır Bom boş
ZeÄŸet Biraz sonra
Koynum Beden,gövde,kuçak
Sift,siftin Bir birinci Buzu Buzağı
Bekiletmek Berkitmek,sert vurmak
Has un BuÄŸday unu
Bilersük Bilezik
Tütünçelik Baca
Yama, yamalık Bez parçası
Tükan Bakkal, dükkan
Böğön Bugün
Mık, mıh Çivi
Ecünnü Cin
Tıhnıt,tıhnız Cimri
Cingan Çingene
Tuyluk Basit çadır
Uşak, hızan Çocuk
Cücük Civciv
Çenti, camadan Çanta
Kerme Çiftlik gübresi
Caydak Çıplak
Tömelmek, domalmak Çömelmek
Cehiz Çeyiz
Demlik Çaydanlık
Kopça Düğme
Bayak Demin
Terek, raf Dolap
Domat Domates
Tokdur Doktor
Sarma Dolma
Tıfar Duvar
Demen DeÄŸirmen
Dıman Duman
Şarba, çember Eşarp
Ellik Eldiven
Gavunçolmak Erkeğin edep yerlerinden darbe alması
Takaut Emekli
İnesü Eynesil
He,hecük Evet
Pıhtı, palan Elbise
Enük Enik, köpek yavrusu
Nav, navu Efendim
Alma Elma
Güllük Eğrelti otu
Erük Erik
Fistan Elbise
EÅŸi EkÅŸi
Fadime Fatma
Sıçan Fare
Kerme Gübre
Enteri Gömlek
Garigen Göknar
Holtak GeniÅŸ
Ayam Gün
Göğ Gökyüzü
Cam ışık Gazlambası
Bıldır Geçen sene
Haccak Güzel
Göscek Gözlük
Ehya Sun-i gübre
Güpürtü Gürültü
Vaa Hey
Üsin Hüseyin
Hoturamak Homurdamak
Zat yok Hiç yok
Ãœrmek Havlamak
Yanlak Hayvanların yemlerinin vs. konulduğu eve bitişik yapı.
Peskil Havlu
Höl Islak
Sırgan Isırgan
Übrük İbrik
Sekmen Ä°skemle
Ä°bram Ä°brahim
Meci Ä°mece
İlküntü İkindi
Ä°ksan Ä°hsan
Garsaldak Ä°ÅŸe yaramayan eÅŸya
Işıldik Islık
Nafle,sölempe İşe yaramaz
Cenderme Jandarma
Gırbuğu Kurbağa
Keler Kertenkele
Kiprit, evza Kibrit
Pancar Karalahana
Kopmak KoÅŸmak
Pisik Kedi
İt Köpek
Gap, gacak Kap, kacak
Örme Kazak
Gız Kız
Mücürüm Kötürüm
Cakıramak Hızlı koşmak
Kaynata Kayınpeder
Buyul Bir kere, defa
Gamiyun Kamyon
Bant Kaset
Sövmek Küfretmek
Galiçi Kalaycı
Açacak, kirliyecek Kalemtıraş
Sıpartlamak Elbise kolunun yukarı çekilmesi
Koynum Kucak, beden
Kayrula Karyola
Gelek Kağıt
Kevgir, iliştir Süzgeç
Gave, kahve Kahvehane
Say Kaya, kayalık
Geçi Keçi
Kaplık Kaplama kağıdı
Gayış Kemer
Kuş lastiği Kuş sapanı
Gadın, gadun (k) Kadın
Tutacak, yamalık Küçük bez, yama
Darı Mısır
Mısta Mustafa
Basmıyacak Basamak
Memet Mehmet
Oklava Merdane
Teseltü Misal
Gö Mavi
Töngel Muşmula
Hale Nasıl
Post Namazlık, seccade
Anuk Nane
Üddek ödlek, korkak
İlekün Önceki gün
Öğlin Öğleyin
Rey Oy
Göresi olmak Özlemek
Ham kozak Olgunlaşmamış
Pezük Pazı
Naylon, torba PoÅŸet
Pontul Pantolon
Gocuk, parke Pardösü
Gostil, kartopu, patatis Patates
Radi Radyo
Ä°lecep Recep
Uyra Rüya
Örüzger Rüzgar
Posur Pis
Pir pil
Pattamak patlamak
Bek Sesli
Habutetmek Sırta almak
Iymak Sermek, görmek
Zembil Sırt çantası
HaÅŸimdi Åžu an,ÅŸimdi
Zabah Sabah
Tavlu ÅžiÅŸman
Pöşkü , ocak Soba
Socan Solucan
Deynek Sopa
Isıcak, isti,ımuk Sıcak
Ürümek Sollamak
Sahan Tabak
Dilki Tilki
Çardak Tavan
Deze Teyze
Patik, nalin Terlik
Tata Tahta
Çit, talla Tarla
Gübür Toz, çöp
Dınnak Tırnak
Trabzan Trabzon
Dadduk Tatlı
Cilim Toprağın ağır oluşu
Pahıl Tamahkar, aç gözlü
Bu beri keçe Taraf
Dınmak Tırnak
Sınmak Hayvan tırnağı
Şalpara Küçük tencere
Kopmuş Üzülmüş
Uçi Uçuyor
Zahra Un yükü
Suya girmek Yıkanmak
Evlünü Yeterli
Teltükl Yanlış
Yunmuş Yıkanmış
Döşek Yatak
Yüzlük Yüzük
Zabatça Yarım
El Yabancı
BiÅŸi Yufka
Iyılmak Yayılmak
Kanrılmak Yamsılmak
Manca Yemek
Zumbuk Yumruk
Tuluk Yanak
TutulmuÅŸ Yakalanmak
Zat Yok
Sövgenmek Yaslanmak
Tıkanmak Zorlanmak
Ehnez Zayıf
Alıntı:Geyikli Belediyesi web sitesi.c
Bu Icerik1038 Defa Okunmustur.
|
